İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) için beslenmede en kritik nokta, semptomları tetikleyen yiyeceklerden uzak durmak ve sindirimi kolay, düşük FODMAP içerikli besinleri tercih etmektir. Yasak ve serbest yiyecekler kişiden kişiye değişebilse de genel kurallar vardır.
İBS’de Yasaklı Yiyecekler
İBS semptomlarını artıran yiyecekler genellikle yüksek FODMAP (fermente olabilen karbonhidratlar) içeren gıdalardır:
• Süt ve süt ürünleri: Laktoz içeren süt, krema, dondurma, bazı peynirler.
• Baklagiller: Nohut, mercimek, fasulye (gaz ve şişkinliği artırır).
• Bazı sebzeler: Soğan, sarımsak, brokoli, karnabahar, lahana.
• Meyveler: Elma, armut, karpuz, mango, kuru meyveler (yüksek fruktoz içerir).
• Tatlandırıcılar: Sorbitol, mannitol, fruktoz şurubu.
• Glutenli tahıllar: Buğday, arpa, çavdar (özellikle hassas kişilerde).
• Yağlı ve kızartılmış yiyecekler: Sindirimi zorlaştırır, bağırsak hareketlerini bozabilir.
• Alkol ve gazlı içecekler: Şişkinlik ve irritasyonu artırır.
İBS’de Serbest / Önerilen Yiyecekler
Sindirim sistemini daha az zorlayan, düşük FODMAP içerikli yiyecekler tercih edilmelidir:
• Laktozsuz süt ürünleri: Laktozsuz süt, yoğurt, sert peynirler.
• Glutensiz tahıllar: Pirinç, yulaf, kinoa, mısır.
• Sebzeler: Havuç, kabak, salatalık, patates, domates, yeşil fasulye.
• Meyveler: Çilek, muz (olgunlaşmamış), mandalina, üzüm, kivi.
• Protein kaynakları: Tavuk, hindi, balık, yumurta.
• Bitki çayları: Nane, papatya (gaz ve şişkinliği azaltabilir).
• Sağlıklı yağlar: Zeytinyağı, avokado yağı.
Karşılaştırmalı Tablo
Dikkat Edilmesi Gerekenler
• Kişisel farklılıklar: Her İBS hastası aynı yiyeceklere aynı tepkiyi vermez. Deneme-yanılma yöntemiyle kişisel tetikleyiciler belirlenmelidir.
• FODMAP diyeti: Diyetisyen kontrolünde uygulanması önerilir.
• Porsiyon kontrolü: Az ve sık yemek, sindirimi kolaylaştırır.
• Stres yönetimi: Stres, İBS semptomlarını artırabilir.